♪ ♫ Psalmy w starożytnym języku hebrajskim ♪ ♫

Biblia Modlitwa Wiara Muzyka chwały Uwielbienie Zaktualizowano:

WSTĘP (co to jest Księga Psalmów?)

Hebrajskie Tehillim („Pochwały”), greckie Psalmoi. W żydowskim kanonie to księga w części Pism (Ketuvim); chrześcijańskie Biblie umieszczają ją zwykle wśród ksiąg poetyckich. (Oxford Journal of Theological Studies)

Liczba w kanonie hebrajskim: 150 psalmów. To standard Masoreckiego Tekstu (MT) przyjęty w judaizmie i większości przekładów chrześcijańskich. (JSTOR Biblical Literature)

ILE PSALMÓW I JAK SĄ PODZIELONE?

Pięć „ksiąg” w jednej księdze: Psalter dzieli się tradycyjnie na 5 części (analogicznie do Tory). Granice wyznaczają doksologie:
Księga I: Ps 1–41; Księga II: Ps 42–72; Księga III: Ps 73–89; Księga IV: Ps 90–106; Księga V: Ps 107–150. (Harvard Theological Review)
Podkolekcje: Psalmy Dawidowe, Asafowe, Synów Koracha, Pieśni stopni (120–134), Hallel egipski (113–118), Wielki Hallel (136), Hallelujah (146–150). (Oxford JTS)

NUMERACJA: MT vs LXX

Różnice numeracji występują między MT a LXX: np. LXX łączy MT 9–10 w jeden psalm, inaczej dzieli 114/115 i 116/117; przez to numery są przesunięte. (Brill Septuagint Studies)

RÓŻNICE MIĘDZY MT A LXX I GENEZA PSALMU 1

MT (Masoretic Text) – to hebrajski tekst Biblii utrwalony przez masoretów (uczonych żydowskich) między VI–X w. n.e. Jest to oficjalny tekst judaizmu i podstawa współczesnej Biblii hebrajskiej (Biblia Hebraica Stuttgartensia, Biblia Hebraica Quinta).

LXX (Septuaginta) – to grecki przekład Biblii hebrajskiej z III–II w. p.n.e., używany przez Żydów w Aleksandrii i później przez chrześcijan. Zawiera inną kolejność ksiąg i czasem inne brzmienie psalmów.

Porównanie	Masoretic Text (MT)	Septuaginta (LXX)
Język	Hebrajski	Grecki
Czas powstania	VI–X w. n.e. (utrwalenie)	III–II w. p.n.e.
Początek Psalterza	Psalm 1 „Szczęśliwy mąż...”	Psalm 1 odpowiadający hebrajskiemu Psalmowi 1, ale w niektórych zwojach brak
Numeracja	150 psalmów	151 psalmów (ostatni dodatek)
Psalm 9–10	Oddzielne psalmy	Połączone w jeden
Psalm 114–115 i 116–117	Oddzielne	Inaczej połączone, przesunięcie numerów

Czy Psalm 1 był pierwotnie w Księdze Psalmów?

Najstarsze rękopisy z Qumran (np. 11QPsᵃ) pokazują, że układ psalmów nie był jeszcze ustalony. Niektóre zwoje zaczynają się od psalmu odpowiadającego naszemu Psalmowi 2. To wskazuje, że Psalm 1 mógł zostać dodany później jako wstęp redakcyjny do całej księgi.

Współcześni badacze, jak Gerald H. Wilson („The Editing of the Hebrew Psalter”, Oxford, 1985), uważają, że Psalmy 1 i 2 zostały połączone celowo, tworząc wstęp tematyczny do całego Psalterza:

Psalm 1 – o Prawie (Tora) i drodze sprawiedliwego człowieka.
Psalm 2 – o Królu Mesjaszu i Bożym panowaniu nad narodami.

Razem stanowią symboliczną „bramę” do całej Księgi Psalmów – łącząc mądrość i proroctwo mesjańskie. (Oxford Journal of Theological Studies)

Psalm 151: znajduje się w LXX jako dodatek, nie należy do kanonu hebrajskiego. Odkrycia z Qumran (11QPsᵃ) potwierdziły istnienie hebrajskich form tego utworu. (JSTOR Dead Sea Scrolls Research)

QUMRAN I KSZTAŁT KANONU

Zwoje Psalmów z Qumran (szczególnie 11QPsᵃ / 11Q5) pokazały inną kolejność i mieszaninę psalmów kanonicznych z dodatkowymi. To dowód, że układ Psalterza był w II–I w. p.n.e. plastyczny. (Dead Sea Discoveries Journal)

Psalmy 154–155: znane w syryjskich rękopisach, ich hebrajskie wersje znaleziono w 11QPsᵃ. (Oxford JTS)

APARAT KRYTYCZNY

Podstawowe świadectwa tekstu: MT, LXX (wyd. Rahlfs-Hanhart), Qumran, Peszitta, Targumy, Wulgata. Najnowsza edycja krytyczna: Biblia Hebraica Quinta (BHQ). (Society of Biblical Literature)

NAGŁÓWKI I AUTORSTWO

Nagłówki/superskrypcje pojawiają się w ~85% psalmów. Część uczonych widzi w nich późne dodatki; inni bronią ich starożytności. (Cambridge University Press)

Autorzy: głównie Dawid, Asaf, synowie Koracha, Mojżesz (Ps 90), Salomon (72; 127), Heman, Etan; ok. 1/3 anonimowe. (JSTOR Old Testament Studies)

GATUNKI I ROZWÓJ BADAŃ

Krytyka form (Gunkel, Mowinckel) wyróżnia: lament, hymn, dziękczynny, królewski, mądrościowy, zaufania, syjoński. Nowsze podejścia: kanoniczne (Gerald H. Wilson, „Psalter as a Book”). (Harvard Theological Review)

CECHY LITERACKIE

Akrostychy (np. Ps 119, 111, 112, 145), paralelizm, powtórzenia – typowe dla poezji hebrajskiej. (Oxford JTS)

Bloki liturgiczne: Hallel egipski (113–118), Pieśni stopni (120–134), Hallelu-Jah (146–150). (JSTOR Biblical Studies)

INNE PSALMY POZA 150

Psalm 151 – w LXX, potwierdzony w Qumran; Psalmy 152–155 – znane z Peszitty i Qumran, pozakanoniczne. (Brill Ancient Judaism and Early Christianity)

NAJWAŻNIEJSZE WNIOSKI

W kanonie hebrajskim jest 150 psalmów w 5 księgach z doksologiami.
Numeracja różni się między MT i LXX; LXX ma dodatek Psalm 151.
Zwoje z Qumran pokazują wcześniejsze, nieustalone układy.
Superskrypcje są częste, ale ich pochodzenie dyskusyjne.
W badaniach używa się aparatu krytycznego (BHQ, LXX, DSS, itp.).